pogański władca słowian na ziemiach zachodnich
Blog > Komentarze do wpisu
PAŃSTWO CZESKIE PRZEMYŚLIDÓW (historia Czech cz.III.2)
Syl Oldrzycha - Brzetysław I rozpoczął swe rządy w 1035 r. Niebywałą okazję do wykazania się dała mu sytuacja wewnętrzna w pogrążonej anarchią Polsce, gdzie Mazowszem władał Masław a krajem ogarniętym powstaniem ludowym domniemany Bolesław Zapomniany. W 1038 nastąpił katastrofalny dla Polski najazd łupieżczy. Z Gniezna wojownicy czescy wykradli zwłoki św. Wojciecha, splądrowali grobowiec Mieszka I i zniszczyli budowla sakralne w Poznaniu, nie oparł im się także zamek na wyspie Jeziora Lednickeigo. Oderwano od Polski Śląsk, ponadto liczni rzemieślnicy zostali przesiedleni do Czech. Brzetysław ekspandował na ziemie niemieckie, co było przyczyną wojny z Henrykiem III w 1040 r. Książę czeki rozstrzygnął na swoją korzyść bitwę w pobliżu Domaźlic. Henryk III podjął następnego roku ogromną kontrofensywę zmuszając swego przeciwnika do ukorzenia się wobec niego. W 1050 r. Kazimierz Odnowiciel najeżdża Śląsk. Po pertraktacjach region ten wraca do Polski, Odnowiciel musi przy tym opłacać coroczny trybut, ustalony na zjeździe w Kwedlinburgu. Ostatnią decyzją Brzetysława było wprowadzenie w 1054 r. zasady senioratu zapewniającej tron najstarszemu Przemyślidzie. Umiera rok później.
Przez następne sześć lat rządzi syn Brzetysława - Spitygniew II . Utrzymywał jedność państwa, uwięził trzystu morawskich wielmożów. W latach 1055-1077 wypędził mnichów obrządku słowiańskiego. Mnisi odeszli na Węgry. Zdołał jeszcze odeprzeć najazd Bolesława Śmiałego, bynajmniej nie ze względu na swoją siłę a lekkomyślność najeźdźcy.
Przełom nastąpił gdy do władzy doszedł brat Spitygniewa II Wratysław II z rodu Przemyślidów. Od swego ojca Brzetysława dostał wcześniej we władanie część Moraw, skąd w 1056 r. wypędził go Spitygniew II. Po powrocie w 1058 r. znów otrzymał swoją część ziemi ołomunieckiej. Gdy został księciem władzę na Morawach rozdzielił między swych braci - Konrada I Brneńskiego i Otto Ołomunieckiego. W 1063 r. odnowił biskupstwo ołomunieckie. Przeciwko temu protestował jego brat Jaromir-Gebhart. Dwadzieścia dwa lata później biskupstwo to zlikwidowano. Do klasztoru sazawskiego zaprosił znów mnichów liturgii słowiańskiej, sam zresztą Wratysław wspierał obrządek słowiański i był zainteresowany poszerzeniem jego wpływów. Największym sukcesem władcy była polityka w czasie konfliktu o inwestyturę, kiedy poparł cesarza Henryka IV, udzielał mu w tym czasie schronienia, a w latach 1081-84 jego wojsko wpierało Niemców w najazdach Henryka na Rzym. W nagrodę za to cesarz koronował go w 1085 roku w Moguncji na króla Czech i Polski, przy czym koronacja dotyczyła tylko osoby Wratysława tzn. nie była dziedziczna. W sprawach polskich inspirował wygnanie kontrowersyjnego charakterem, lecz genialnego indywidualisty - Bolesława Śmiałego. Następca Śmiałego - Władysław Herman zachowywał się jakby mu nie zależało na południowej Polsce i niektórzy historycy twierdzą, że Wratysław II opanował całą Małopolskę. Od Henryka IV dostał ponadto tytuł margrabiego Łużyc i Bawarii Wschodniej (bavorská vychodní marka). W polityce wojennej nie odnosił sukcesów. Do Czech przyłączono Budziszyn i Zgorzelec, jednak nie udało się opanować trwale Miśnii i Austrii. Powtórna koronacja uroczyście odbyła się 15 czerwca 1086 r. w bazylice św. Wita na Zamku Praskim. W 1088 r. ponownie odnowił biskupstwo ołomunieckie. Zmarł 14 stycznia 1092 r.
Chwilowo tron czeski objął Konrad I Brneński. W tym samym roku 1092 rozpoczął długie na 8 lat władanie Brzetysław II syn Wratysława II. Jego polityka kierowała się ku zdobywaniu terenów polskich - szczególnie Śląska. Polacy za to przenikali na Morawy. Polityce tej sprzyjała słabość księcia Władysława Hermana, który odnowił w osobnej umowie przepis o płaceniu trybutu Czechom. W Czechach likwidowano resztki pogaństwa, sporadycznie pojawiały się wystąpienia antyżydowskie.
Panujący od 1101 do 1107 Borzywój II wiódł boje o polski tron. Obalony przy pomocy Bolesława Krzywoustego i węgierskiego Kolomana. Do władzy dochodzi Świętopełk. Ujmując się za bratem Kolomana - Almusem wygnanym z Węgier. Wspólne z Henrykiem V najazdy kończą się niepowodzeniem. Świętopełk wraz z Henrykiem próbują powetować sobie niepowodzenie na Polsce najeżdżając ją w 1109 roku, pod pozorem obrony praw Zbigniewa. Po bohaterskiej obronie Głogowa wojska najeźdźców podjęły odwrót, podczas którego zostały zaatakowane pod Wrocławiem na Psim Polu , nazwanym tak od zbezczeszczenia zwłok nieprzyjaciół przez psy. Świętopełk zginął podczas odwrotu, a w 1110 Bolesław Krzywousty dokonał odwetowego wypadu na Czechy. Polska przestała im płacić trybut ze Śląska.
Do 1125 panowali na zmianę Włądysław I, Borzywój II i znów Władysław I. Jedynym wartym odnotowania wydarzeniem tego okresu jest śmierć kronikarza Kosmasa w 1125 r. . Dziesięć lat wcześniej w Nysie odbywa się zjazd Krzywoustego z książetami czeskimi, zakończony podpisaniem pokoju. Czechy ogarnia chaos. Dojście do władzy Sobiesława I stabilizuje sytuację. Panujący od 1125 roku zmusił Polaków do płacenia trybutu ze Śląska a w 1126 roku pokonał króla niemieckiego Lotara pod Chlumcem w Rudawach. Polskę wtedy zaczęły nękać niepowodzenia, więc nie stanowiła już zagrożenia. Sobiesławowi udało się rozwiązać problemy wewnętrzne.
Po śmierci Sobiesława I władza przechodzi w ręce Władysława II (1140-1172). Na początku swego panowania stłumił w 1142 r. powstanie części wielmożów i Przemyślidów domagających się wprowadzenia na tron Konrada II Znojemskiego. Na tronie utrzymywał się dzięki wydatnej pomocy władców niemieckich, przez co zmuszony był w późniejszym okresie wspomagać ich w wyprawach na rozbitą wewnętrznie Polskę organizowanych pod pozorem obrony praw Władysława Wygnańca i jego synów a także uczestniczyć w drugiej wyprawie krzyżowej oraz wspomagać oblężenie Rzymu Fryderyka Barbarossy. Za obietnicę pomocy w wyprawie na Rzym zyskał w 1158 r. od Fryderyka I koronę królewską. Jednak pod koniec panowania nie podobała mu się coraz bardziej rosnąca zależność od cesarza niemieckiego. Naciskany przez niemieckiego władcę abdykował w 1172 r na rzecz swego syna Bedrzycha (Fryderyk). Fryderyk Barbarossa nie zgodził się z takim obrotem sprawy i w 1173 wprowadził na tron Sobiesława II. Sobiesław II zwany w Czechach "selský kní�e" zasłynął jako obrońca praw prostego ludu, starał się ograniczać pozycję szlachty, próbował też uniezaleźnić się od Niemiec. Taka polityka nie była na rękę ani szlachcie ani cesarzowi Fryderykowi I, który nadał Czechy w lenno Bedrzychowi, temu samemu, co został przy cesarskiej pomocy wypędzony w w 1173 r. Najazdem z 1178 r. Bedrzych I pozbawił Sobiesława II władzy.
Jedenastoletnie panowanie Bedrzycha I (1178-1189) opierało się na zależności wobec cesarza rzymskiego. Roku 1182 miały miejsce w Czechach niepokje wewnętrzne. Szlachta obwołała księciem Konrada Otta Znojemskiego. Cesarz rozwiązał spór tworząc niezawisłą margrabię morawską władaną przez pretendenta do tronu. Bedrzych I urzymał się przy władzy. W 1187 biskup praski Henryk Brzetysław zostaje księciem rzymskim. Rok wcześniej margrabia Konrad Otto Znojemski uznał zwierzchnictwo Bedrzycha., dzięki czemu po jego śmierci w 1189 to on przejął władzę. Panował dwa lata. Zmarł podczas posiłkowania wyprawy króla niemieckiego Henryka IV do Włoch. Lata 1191-1192 toefemeryczne panowanie Wacława II. Później na tron wstępuje po raz pierwszy ale nie ostatni Przemysł Otokar I. Szybko został zesadzony z tronu za uczestnictwo w spisku przeciw cesarzowi rzymskiemu. Na tron wprowadzono Henryka Bzetysława. Z wydarzeń tego okresu należy wymienić wyprawę wojsk czesckich na Miśnię. W 1197 na krótko panuje Władysław Henryk - syn Władysława II. Zrzeka się godności na rzecz przybywającego z wygnania Przemysła Ottokara I i składa mu hołd jak margrabia morawski.
Drugie panowanie Przemysła cechuje konsolidacja państwa, przezwyciężenie wewnętrznych niepokojów, wzmocnienie pozycji Cech i częściowe uniezależnienie się od Reszy potwierdzone tzw. "Złotą Bullą Sycylijską" z 1212 roku. Wstąpienie na tron zawdzięczał Przemysł wojnie domowej w Niemczech i aktywnemu popieraniu w niej Filipa Hohenstaufa. W 1198 uzyskał ponadto dziedziczną koronę królewską. To wydarzenie możemy uznać za kres czeskich wewnętrznych niepokojów. Sam tytuł królewski uznał w 1204 roku papież Innocenty III. W 1216 anulowano Brzetysławski kodeks starorzeszyński, a w 1226 władca Czech wyprawił się na Austrię. Zmarł w 1230 r.
Następne 23 lata rządził Wacław I, syn Przemysła Ottokara I. Koligacją małżeńską z Gertrudą, dziedziczką Babenbergów uzyskał Austrię. Okres jego rządów jest okresem kolonizacji niemieckiej. Podobnie jak w rozbitej dzielnicowo Polsce i innych państwach na wschód od Niemiec panujący sprowadzali duże rzesze osadników. Język niemiecki wypierał języki ojczyste. Niemcy osiągali znaczące wpływy, co prowadziło do antagonizmów z miejscową ludnością. W czaesie rządów Wacława miał miejsce najazd tatarski na Polskę i Węgry. Dzięki granicy wyposażonej w zasieki Czechy nie poniosły żadnych strat od Mongołów. Wzrastała pozycja mieszczaństwa, głównie niemieckiego, budowano nowe grody.
Od 1253 r., równe 25 lat włada Przemysł Ottokar II. Za jego rządów państwo czeskie osiągnęło bardzo dużą potęgę, jego granice sięgały aż do Morza Adriatyckiego. W 1260 pokonał króla węgierskiego Belę IV i uzyskał Styrię. Węgry wtedy popadły w stan rozbicia feudalnego a Bela IV musiał wziąć pod opiekę Połowców aby wzmocnić swoją władzę. Przemysław podbił następnie ziemię chebską i Karyntię. Od 1276 walczył przeciw cesarzowi rzymskiemu Rudolfowi I, który mącił wśród szlachty próbując wywołać wojnę domową. Decydującym momentem była bitwa pod Suchymi Krutami w 1278 gdzie Rudolf I wspomagany przez Belę IV pobił króla czeskiego. Przemysł poniósł śmierć na polu bitwy.
Następca tronu, Wacław II był nieletni. W Czechach doszło do chaosu; regent Otto Brandenburski uwięził Wacława. Chaos nieco przezwyciężył w latach 1283-1288 Zawisza z Falkenštejna. Od 1288 władzę pełni Wacław II. Celem polityki nowego księcia było zjednoczenie z Polską, dźwigającą się z rozbicia dzielnicowego i z Węgrami.
W Polsce dominującą rolę pełnił wtedy Przemysł II Wielkopolski. Jeden z wcześniejszych książąt dzielnicowych Henryk IV Probus został wypuszczony w 1270 z niewoli dzięki interwencji czeskiej, odzyskał też od Czech ziemię kłodzką. Przemysł II, wychowywany jako sierota, porywczego charakteru, lecz mądrego umysłu był odpowiednikiem Bolesława Śmiałego. Dzięki układowi z Mściwojem II i Bogusławem IV zdobył dla Polski Pomorze. Miał też układy z Leszkiem Czarnym, Henrykiem Probusem i Hnerykiem Głogowczykiem. Wacław II rządził od tego samego roku, kiedy zmarł Leszek Czarny. Swego czasu Probus obiecał Wacławowi, że w testamencie zapisze mu Wrocław. Później unieważnił to przyrzeczenia, lecz właśnie rewizja tej obietnicy stanowiła podstawę do działań Wacława w Polsce. Z kolei Przemysł II usiał walczyć z ówczesnym jeszcze rozbójnikiem Władysławem Łokietkiem.
W 1290 r. zwierzchnictwo Wacława II uznaje Kazimierz, książę bytomski. Wkrótce król czeski wypiera Przemysła II z Krakowa, z tym, że przezorny książę Wielkopolski wywozi ze sobą insygnia królewskie. Rok później władca czeski chcąc sobie zjednać ludność wydaje w Lutomyślu przywilej przyrzekający utrzymanie dotychczasowych podatków bez nakładania nowych. W 1292 musiał się poddać oblężony w Łęczycy Władysław Łokietek. Wtedy Przemysł II i Łokietek zaczęli ze sobą współpracować. Jednak sytuacja kraju nie wyglądała wesoło. Patrycjat niemiecki pragnął czeskiej władzy, szczególnie znany jest epizod z Wrocławiem, gdzie wezwano do miasta sprzymierzonego z Czechami Henryka Grubego, porwanego później i zabitego w wyniku nieludzkich tortur, Wierni Polsce pozostali książęta świdniccy. W Boże Narodzenie 1294 r, umarł Mściwój II i jego ziemie przeszły we władanie Przemysła. 26 czerwca 1295 r. Przemysła II koronowano w Gnieźnie za zgodą papieża Bonifacego VIII, dla którego Wacław II też był wrogiem. Niestety, energiczny król polski zginął 8 lutego 1296 r. zamordowany przez drużyny brandenburskie nasłane przez dwie rodziny wielmożów. Wezwany przez szlachtę wielkopolską Władysław Łokietek nie potrafił zaprowadzić ładu w kraju pogrążonym w anarchii. W 1297 zawarł umowę z Wacławem II uznającą jego zwierzchnictwo. Trzy lata później biskupi polscy zdetronizowali Łokietka. Wtedy Wacław II ruszył wyprawę, dotarł aż nad morze. Koronował się w Gnieźnie i pojął za żonę Elżbietę Ryksę, córkę Przemysła II. Rządy Wacława II opierały się na zniemczonym duchowieństwie i patrycjacie. Na miejsce urzędników polskich sprowadzał własnych - Niemców lub Czechów zwanych starostami. Tytuł starosty jest jedyną pamiątką po rządach Wacława.
Nie tylko Polska była celem zaborczego Czecha. W 1301 r. uzyskał dla swego syna koronę węgierską. 1304 roku wyruszył na Węgry tłumić bunt szlachty, tego samego roku odparł najazd Albrechta Habsburga na Czechy. Zmarł 21 czerwca 1305 r.
Jego następca Wacław III był ostatnim z Przemyślidów na tronie czeskim. W sprawach polskich obiecał jedynie Brandenburczykom Pomorze Gdańskie w zamian za Miśnię. Ten krok miał katastrofalne skutki dla Polski. 4 sierpnia 1306 roku został zamordowany w Ołomuńcu. Przyczyn zbrodni ani zamachowca nigdy nie ustalono. Tym sposobem wymarła dynastia Przemyślidów.
http://www.slawistyka.ath.bielsko.pl/historia/czechy01.html
czwartek, 10 listopada 2005, drogi_r

Polecane wpisy

  • Ostrów Tumski (Poznań)

    Europejski sen Mieszka I var rTeraz = new Date(1131827122869);function klodka (ddo) { if (rTeraz.getTime()>=ddo.getTime()) document.write('<'+'i

  • św. Wacław

    SZLAKIEM ŚWIĘTEGO KSIĘCIA W duszach naszych południowych sąsiadów nieprzerwanie od średniowieczawyryty jest głęboko kult świętego Wacława, Wielkiego księcia,męc

  • PRADZIEJE ZIEM CZESKICH (historia Czech cz.I)

    Pierwsze ślady człowieka neandertaldzkiego na ziemiach czeskichpochodzą sprzed 250 tys. lat . Ówczesne warunki klimatyczne cechowałysię występowaniem trwających


prawa autorskie


edytuj